Wife property rules : ಗಂಡನ ಮರಣದ ನಂತರ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಎಸ್ಟು ಪಾಲು ಆಸ್ತಿ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ಆದೇಶ.
ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು ಅರಿವಿನ ಕೊರತೆಯು ಅನೇಕರನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಧವೆಯರು ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು.
1956ರ ಹಿಂದೂ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯ್ದೆಯು ವಿಧವೆಯರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಬಲವಾದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದು, 2005ರ ಸುಧಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಗಳುಗಳನ್ನು ಸಹ ಕೋಪಾರ್ಸೆನರ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕು ನೀಡಿದೆ.
ಇತ್ತೀಚಿನ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪುಗಳು ಮಹಿಳೆಯರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಿವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ 2024ರ ಕಮಲ್ ಅನಂತ್ ಖೋಪ್ಕರ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸೆಕ್ಷನ್ 15(1)ನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿ, ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ಮಹಿಳೆಯ ಸ್ವಯಾರ್ಜಿತ ಆಸ್ತಿ ಮೊದಲು ಆಕೆಯ ತಾಯಿ-ತಂದೆಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹಿಂದೂ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಉಯಿಲು ಬರೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದ್ದು, ಏಕೆಂದರೆ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ವಿಧವೆಯ ಆಸ್ತಿ ಪತಿಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಸಂಭವ ಇದ್ದು, ಉಯಿಲು ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಬಹುದು.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಆದಿವಾಸಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೂ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕು ನೀಡುವ 2025ರ ರಾಮ್ ಚರಣ್ ಪ್ರಕರಣದ ತೀರ್ಪು ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 2(2)ರಡಿ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಮಾನತೆಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು.
ಅಡಿಕೆ ದರ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮಾಹಿತಿ ತಿಳಿಯಿರಿ
ವರ್ಗ-1 ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆಯ ನಿಯಮಗಳು
ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 8ರ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಧವೆಯು ಪತಿಯ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಗ-1 ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಮೊದಲ ಹಕ್ಕು ಆಕೆಗೆ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ (ಮಗ-ಮಗಳು ಸಮಾನವಾಗಿ) ಮತ್ತು ಪತಿಯ ತಾಯಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಪತಿಯು ಉಯಿಲು ಇಲ್ಲದೆ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರೆ, ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪತ್ನಿ, ಮಗ ಮತ್ತು ಮಗಳು ಇದ್ದರೆ 3 ಭಾಗಗಳು; ತಾಯಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದರೆ 4 ಭಾಗಗಳು.
ಸ್ವಯಾರ್ಜಿತ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಧವೆಗೆ ಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಮಾರಾಟ ಅಥವಾ ಉಯಿಲು ಮಾಡಬಹುದು. ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪತಿಯ ಪಾಲನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ, ಮತ್ತು 2020ರ ವಿನೀತಾ ಶರ್ಮಾ ತೀರ್ಪಿನಂತೆ ಮಗಳುಗಳು ಸಹ ಮಗನಂತೆ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಸೆಕ್ಷನ್ 6ರಡಿ ಪೂರ್ವಾನ್ವಯವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.
ಸೆಕ್ಷನ್ 10ರಡಿ, ವಿಧವೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮರುಮದುವೆಯಾದರೂ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಪಿಂಚಣಿ ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳು ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಇತ್ತೀಚಿನ ತೀರ್ಪುಗಳಲ್ಲಿ, ಆಸ್ತಿ ಉಯಿಲು ಅಥವಾ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಪೂರ್ವಜರ ಆಸ್ತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಉಯಿಲು ಇದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿ ವಿತರಣೆಯ ನಿಯಮಗಳು
ಪತಿಯ ಸ್ವಯಾರ್ಜಿತ ಆಸ್ತಿಗೆ ಉಯಿಲು ಇದ್ದರೆ, ಸೆಕ್ಷನ್ 30ರಡಿ ಆಸ್ತಿ ಹಂಚಿಕೆ ಉಯಿಲಿನ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಿಧವೆಯ ಹೆಸರು ಇದ್ದರೆ ನಿಗದಿತ ಪಾಲು ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕೈಬಿಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಹಕ್ಕು ಸೀಮಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ, ಉಯಿಲು ಒತ್ತಡ ಅಥವಾ ಮೋಸದಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಸೆಕ್ಷನ್ 61ರಡಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ 2025ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಉಯಿಲು ಬರೆಯುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದು, ಏಕೆಂದರೆ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ವಿಧವೆಯ ಆಸ್ತಿ ಪತಿಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದರಿಂದ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಬಹುದು.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಉಯಿಲು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸೆಕ್ಷನ್ 15ರಡಿ ಮಹಿಳೆಯ ಆಸ್ತಿ ಪತಿಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ 2024ರ ತೀರ್ಪಿನಂತೆ ಸ್ವಯಾರ್ಜಿತ ಆಸ್ತಿ ತಾಯಿ-ತಂದೆಗೆ ಮೊದಲು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ವಿಧವೆಯರಿಗೆ ಉಯಿಲು ಬರೆಯುವುದು ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ, ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಉಯಿಲುಗಳನ್ನು ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
ಅತ್ತೆ-ಮಾವನ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಧವೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಿವರಣೆ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಅತ್ತೆ-ಮಾವನ ಸ್ವಯಾರ್ಜಿತ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಧವೆಗೆ ನೇರ ಹಕ್ಕು ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಆಸ್ತಿ ಪೂರ್ವಜರದ್ದಾಗಿದ್ದರೆ ಸೆಕ್ಷನ್ 6ರಡಿ ಪತಿಯ ಪಾಲನ್ನು ವಿಧವೆ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಗತಿಕ ವಿಧವೆಗೆ ಮಾನವೀಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಅತ್ತೆ-ಮಾವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ 2023ರಲ್ಲಿ, ವಿಧವೆ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಕೈವಶ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಸೆಕ್ಷನ್ 14ರಡಿ ಪೂರ್ಣ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಆದಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಯ್ದೆ ಅನ್ವಯಿಸದಿದ್ದರೂ, 2025ರ ರಾಮ್ ಚರಣ್ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹಕ್ಕು ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಆರ್ಟಿಕಲ್ 15ರಡಿ ಲಿಂಗ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿಧವೆಯು ಹಕ್ಕು ಕೋರಲು ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಮೊರೆ ಹೋಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಷನ್ 2(2)ರಡಿ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದೆ.
ವಸತಿ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾನೂನುಗಳು
2005ರ ಗೃಹ ಹಿಂಸಾಚಾರ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 17ರಡಿ, ವಿಧವೆಗೆ ವೈವಾಹಿಕ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕಿದ್ದು, ಅತ್ತೆ-ಮಾವನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸೆಕ್ಷನ್ 19ರಡಿ ಹಿಂಸೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ಆದೇಶ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಇತ್ತೀಚಿನ ತೀರ್ಪುಗಳಲ್ಲಿ, ವಸತಿ ಹಕ್ಕನ್ನು ಜೀವನೋಪಾಯದ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಭಾಗ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದು, ಮರುಮದುವೆಯಾದರೂ ಕೆಲವು ಹಕ್ಕುಗಳು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರೊಸೀಜರ್ ಕೋಡ್ ಸೆಕ್ಷನ್ 125ರಡಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಹಕ್ಕು ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಹಿಂದೂ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ ವಿಧವೆಯರನ್ನು ಸಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಅರಿವು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಹಾಯ ಅಗತ್ಯ.
ವಿಧವೆಯರು ಉಯಿಲು ಬರೆಯುವುದು, ಆಸ್ತಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಲೀಗಲ್ ಏಡ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಮುಖ್ಯ.
ಇತ್ತೀಚಿನ ತೀರ್ಪುಗಳು ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ, ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಹಿಳೆಯರ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.